ساختمان چشم| آب مرواريد| آب سياه| پيوند قرنيه| ليزيک | دژنرسانس ماکولا| پرسش و پاسخ
اختلالات ديد رنگ | سردرد و چشم | بيماري قند و چشم

قوز قرنيه (کراتوکنوس Keratoconus ) بیماری است که قرنیه چشم را در گیر می کند و آن را از حالت طبیعی  که مقطعی از یک جسم کروی منظم می باشد به مقطعی از جسم  مخروطی شکل نامنظم تبدیل می کند. این بیماری یک پدیده غیر التهابی و دو طرفه می باشد که بتدریج، قرنیه چشم شروع به نازک شدن و نامنظم شدن می کند و در نوع نسبتا پیشرفته قرنیه حالت مخروطی پیدا می کند.  این تغیرات منجر به نزدیک بینی و آستیگماتیسم نامنظم و در نتیجه کاهش دید به درجات متفاوت می گردد.

از خصوصیات این بیماری این است که حالت پیشرونده ای را دارد و هر دوچشم را گرفتار می کند، هرچند در ابتدا ممکن است دریک چشم خود را بیشتر نشان دهد. میزان پیشرفت بیماری نیز از یک فرد به فرد دیگر بسیار متفاوت می باشد. معمولا از دهه دوم زندگی و دوران بلوغ شروع می شود و تا دهه سوم و چهارم پیشرفت می کند و سپس متوقف می گردد.  خیلی بعید است که بیماری قوز قرنیه در سنین بالا ظاهر شود. نکته ای مهمی که باید به آن توجه شود این است که علی رغم مشکلات بینایی فراوانی  که این بیماری می تواند  ایجاد می کند ولی کورکننده نمی باشد.

علت بیماری هنوز کاملا شناخته شده نیست، اگرچه زمینه های ارثی مطرح می باشد، اما رفتار این بیماری شبیه بیماریهای ارثی معمولی نیست و فقط در حدود ده درصد موارد می توان  رد پای آن را در دیگر اعضای فامیل پیدا کرد. مالیدن محکم چشم، اگرچه علت قوز قرنیه نمی باشد ولی در روند ایجاد وپیشرفت آن بی تاثیر نیست. به همین جهت معمولا به بیماران مبتلا به قوز قرنیه سفارش می شود که از مالیدن چشمشان پرهیز کنند.

علائم قوز قرنیه

علائم بیماری قوز قرنیه بسته به شدت بیماری، بسیار متفاوت می باشد. در بعضی از افراد قوز قرنیه ممکن است آنقدر خفیف باشد که برای بیمار هیچگونه علامت خاصی را ایجاد نکند. گاهی آنقدر بیماری خفیف است که حتی بیماری این افراد  در معاینه معمولی چشم  هم کشف  نمی شود و تنها با گرفتن نقشه توپوگرافی قرنیه می توان به وجود آن پی برد. اما عمده این بیماران در ابتدا با عیب انکساری نزدیک بینی و آستیگماتیسم مراجعه می کنند که در این موارد دید بیمار با اصلاح با عینک در حد قابل قبولی می رسد اما ممکن است  کامل و 10/10 نشود. در این موارد نیز گرفتن نقشه توپوگرافی قرنیه تشخیص را مسجل می کند. در انواع پیشرفته تر علائم شدیدتر می باشد و فرد با عینک بینایی مناسبی پیدا نمی کند که در این حالت حتی بدون گرفتن نقشه قرنیه، بیماری در معاینه معمولی هم تشخیص داده می شود.       

درمان قوز قرنیه

قوز قرنيه را از نظر شدت عارضه می توان درجه بندی کرد. اگر قوز قرنيه بسيار خفيف باشد اين افراد حتی با عينک می توانند ديد مناسبی داشته باشند و نياز به درمان ديگری ندارند. انواع خفيف تا متوسط معمولا با استفاده از لنزهای تماسی سخت (کنتاکت لنز ) بينايی بسيار خوبی را در اکثر مواقع بدست می آورند و طبعا در اين صورت اعمال جراحی ضرورت پيدا نمی کند. متقاعد نمودن بيمار و ايجاد رغبت در وی به استفاده از اينگونه لنزها ، شرط اصلی  موفقيت درمان با کنتاکت لنز خواهد بود.  در موارد قوز قرنيه شديد، درمان پيوند قرنيه خواهد بود که شانس موفقيت پيوند در قوز قرنيه بسيار بالا و نزديک به ۹۵ درصد می باشد. زمان عمل بستگی به شدت قوز قرنيه و عدم موفقيت در استفاده از کنتاکت لنز دارد. در هر حال بايد دانست که عمل پيوند برای درمان قوز قرنيه يک عمل غير اورژانس و انتخابی می باشد و تاخير در اين نوع عمل عارضه ای بدنبال نخواهد داشت. نکته ای را که در مورد پیوند قرنیه باید حتما  به آن توجه نمود این است که  پیوند قرنیه در بسیاری از موارد نیاز به عینک را از بین نمی برد و هدف اصلی از پیوند قرنیه، تبدیل کردن استیگمات نامنظم به آستیگمات منظم است تا فرد بتواند با عینک دید مناسبی داشته باشد. حتی در مواردی بعد از پیوند قرنیه نیز ممکن است برای بهبود دید نیاز به استفاده از لنز تماسی باشد، از این رو تنها زمانی که عدم تحمل واقعی نسبت به کنتاکت لنز ایجاد شده باشد، بهتر است اقدام به پیوند قرنیه گردد. 

از درمانهای  جراحی ديگری که برای قوز قرنيه وجود دارد، استفاده از حلقه های داخل قرنيه (Intracorneal ring ) می باشد که اين نوع از درمان در بعضی از قوزهای خفيف تا متوسط که کنتاکت لنز را نمی توانند تحمل کنند، کاربرد دارد. اين حلقه ها با کاهش ميزان آستيگماتيسم نامنظم به بهبود بينايی کمک می کنند. اما بايد دانست که ميزان موفقيت در حلقه های داخل قرنيه بسيار متغير و از فردی به فرد ديگر متفاوت خواهد بود و در صورت عدم موفقيت درمانی، نهايتا بيمار نياز به پيوند قرنيه خواهد داشت.

نقش لیزیک و دیگر اعمال جراحی لیزری در درمان قوز قرنیه

از آنجایی که قوز قرنیه بیماری پیشرونده ای است، تمامی جراحی هایی که به نحوی به تضعیف قرنیه کمک می کنند، می توانند سیر بیماری را تسریع کنند و به همین علت انجام اینگونه اعمال جراحی در قوز قرنیه ممنوع می باشد. لیزیک و دیگر اعمال جراحی لیزری از این دسته هستند و طبعا هر فردی که بیماری قوز قرنیه را دارد، حتی اگر بیماری وی بسیار بسیار خفیف باشد که فقط با گرفتن نقشه توپوگرافی قرنیه به تشخیص رسیده است، باید از انجام اینگونه اعمال جراحی اجتناب کند.

البته استفاده از عمل جراحی لیزیک، لازک، و یا پی آر کی در کسانیکه تحت عمل پیوند قرنیه قرار گرفته اند و بعد از عمل نزدیک بینی، آستیگماتیسم، و یا دوربینی قابل توجه ای دارند، می تواند بسیار کمک کننده باشد.  تاکنون بیشتر عمل جراحی لیزیک را بعد از پیوند قرنیه توصیه می شد. اما اخیرا اعمال جراحی سطحی مانند لازک و پی ار کی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است و نتایج این عملهای جراحی  نیز بعد از پیوند قرنیه بهتراز نتایج عمل لیزیک می باشد.  

پرسش و پاسخ در مورد قوز قرنیه

پرسش: من به علت قوز قرنيه شديد كانديد پيوند قرنيه شده ام .يكي از همكاران شما به من گفت كه من را پيوند ورقه اي مي كند. آيا اين كه مي گويند پيوند ورقه اي بهترين نوع پيوند است درست است؟ لطفا محاسن و معايب آن را بگوييد؟

پاسخ: پيوند قرنيه  لايه ای (يا به قول شما ورقه ای) و پيوند تمام ضخامت قرنيه، هردو روشهای قابل قبول در درمان قوز قرنيه می باشند. اينکه کدام برای شما بهتر است بستگي به وضعيت چشم شما، وجود يا عدم وجود سابقه بعضی از بيماريهای چشم مانند ورم بهاره و غيره، ضخامت قرنيه و سالم و يا ناسالم  بودن لايه پشتی قرنيه، و همچنين نوع فعاليت های جسمی شما بعد از عمل دارد.  حسن پیوند لایه ای در این است که به مراقبت کمتری پس از عمل نیاز دارد و همچنین شانس پس زدن پیوند کمتر می شود. کیفیت دید پس از پیوند لایه ای ممکن است بخوبی پیوند تمام ضخامت نباشد.

پرسش: من به علت قوز قرنيه پيوند قرنيه انجام داده ام. پيوند من تمام ضخامت است. حدودا بخيه ها چند وقت بعد از عمل كشيده مي شود؟ اين كه گفته ايد شانس مو فثيت 95 درصد است شامل رد پيوند هم مي شود؟ و ديگر اينكه آيا بعد از كشيدن بخيه ها گرفتن روزه ضرري ندارد؟

پاسخ: زمان برداشتن بخيه بعد از پيوند قرنيه بستگی به عوامل متعددی منجمله به نوع و تعداد بخيه استفاده شده، مدت زمان سپری شده پس از عمل، سن و نوع فعاليت شما، و مهمتر از همه به ميزان آستيگماتيسم پس از عمل دارد. بطور معمول از حدود سه ماه پس از عمل می شود در مورد برداشتن تعدادی از بخيه ها بسته به شدت و ميزان آستيگماتيسم تصميم گيری نمود. در مواردی  ممکن است تعدادی از بخيه ها را تا مدت نامعلومی نگه داشت. از طرف ديگر اگر بخيه شل شود بايد بلافاصله آن را از چشم خارج نمود.

کلا شانس موفقيت پيوند قرنيه در درمان قوز قرنيه بسيار بالا و حدود ۹۵ درصد می باشد که اين احتمال با احتساب همه عوارض و منجمله رد پيوند نيز می شود.

بطور کلی عمل پيوند قرنيه منافاتی با روزه گرفتن ندارد و شما در هر مرحله ای پس از پيوند قرنيه می توانيد روزه بگيريد.

پرسش: من ۱۶ساله هستم حدود۶ ماه است که دچار قوزی قرنیه هر دو چشم شدم و حدود ۴ ماه است که از لنز سخت استفاده میکنم ولی چند بار دچار خراش قرنیه شدم آیا به نظر شما از لنز همچنان استفاده کنم یا کاندید پیوند شوم؟

پاسخ: اگر با لنز بينايی مناسبی داريد و قوز قرنيه شما شديد نمی باشد، در حال حاضر بهترين درمان برای شما، ادامه همين درمان با کنتاکت لنز خواهد بود. اينکه چند بار دچار خراش قرنيه شده ايد دليل محکمی که به سمت پيوند قرنيه برويد نيست.

پرسش:  من چشم راستم قوزه قرنیه دارد مدتی است که جلوی دید هر دو چشمم شبکه هایی از خطوط کج و معوج میبینم در حالت نیمه باز پلکهایم، این خطوط و نقاط بیشتر میشوند لطفا کمکم کنید .

پاسخ: اگر اين اشکالی را که می بينيد، در جلوی چشم شما حرکت می کنند و ثابت نيستند، به اينها مگس پران می گويند که اين مگس پرانها بتدريج در اکثر چشمها، آرام آرام ايجاد می گردد و ربطی به قوز قرنيه ندارد. اگر بطور ناگهانی متوجه اين اشکال در جلوی چشم خود شده ايد و به همراه آن، جرقه های نورانی را نيز  می بينيد، بهتر است ته (شبکيه) چشم شما  بطور کامل معاينه گردد. همچنين اگر اخيرا ضربه ای به ناحيه چشم و يا سر داشته ايد، نيز بهتر است اين معاينه انجام گيرد.  

پرسش: با سلام همسر من ۳۳ سال سن دارد و متاسفانه دچار مشکل کراتوکونوس قرنيه شده است و بسيار نگران ايشان هستم .تا چه حد می‌توان اميد وار بود که اين بيماری متوقف شود؟ در چه صورت بيمار نياز به پيوند قرنيه دارد و اين عمل تا چند سال می تواند جوابگو بوده و موفق باشد؟

پاسخ: معمولا پيشرفت بيماری کراتوکونوس يا همان قوز قرنيه از دهه چهارم زندگی کند و يا متوقف می شود. درصد کمی از بيمارانی که قوز قرنيه دارند نهايتا نياز به پيوند قرنيه پيدا می کنند و آن هم در صورتی است که با روشهای ديگر مثل لنز تماسی نتوان مشکل بيمار را حل نمود که اين حالت عمدتا در کسانی اتفاق می افتد که بيماری قوز قرنيه در آنها نسبتا  پيشرفته باشد. پيوند قرنيه در بيمارانی که قوز قرنيه دارند و به آن نياز پيدا می کنند بسيار موفق می باشد و می تواند تا آخر عمر جوابگو باشد.

قوز قرنيه علی رغم اينکه می تواند مشکلاتی را برای بيمار ايجاد کند، ولی بخوبی می توان با آن کنار آمد و فرد می تواند يک زندگی کاملا طبيعی با آن داشته باشد.

پرسش: خانم بنده از سال ۷۳ مبتلا به بيماری آستيگمات نامنظم (قوز قرنيه) توسط يک متخصص چشم تشخيص داده شد در ۳ سال اول عينک برای وی تجويز شد و بعد از آن تاکنون از لنز سخت استفاده ميکند. گفته شده  که بعد از رسيدن سن نامبرده به سی سالگی آستيگمات ايشان خوب شده و نيازی به عمل جراحی ليزری نيست. آيا شما توصيه به انجام عمل لیزری می فرمایید؟ ضمنا سن بيمار ۲۴ سال ميباشد.

پاسخ: بيماری قوز قرنيه (کراتوکونوس) يا همان آستيگمات نامنظم معمولا تا دهه سوم و یا چهارم  زندگی می تواند پيشرفت نمايد ولی هيچگاه از بين نمی رود. درمان های ليزری مانند ليزيک سبب پيشرفت سريعتر بيماری خواهد شد و بايد از آن اجتناب نمود. اگر بيمار با لنز تماسی وضعيت و ديد مناسبی دارد، در حال حاضر برای اين گونه افراد موثرترين درمان همان لنز تماسی سخت می باشد.