ساختمان چشم| آب مرواريد| پيوند قرنيه| ليزيک | دژنرسانس ماکولا| پرسش و پاسخ
اختلالات ديد رنگ| سردرد و چشم | بیماری قند و چشم | قوز قرنیه

گلوكوم (Glaucoma) يا بیماری آب سياه به معنای بالارفتن فشار داخل چشم  می باشد كه مي تواند سبب آسيب عصب بينايي و در نتيجه كوري دائمی شود. باید دانست که بعضی از انواع بیماری آب سیاه می تواند تا مراحل انتهایی بیماری هيچ علامتي نداشته باشد و هنگامی فرد متوجه بیماری خود می گردد که بسیاری از رشته های عصب بینایی وی از بین رفته و دید بشدت و بطور غیر قابل برگشت افت کرده است.  بنابراین تشخیص زودرس آب سیاه و شروع درمان به موقع؛ کلید اصلی در پیشگیری از پيشرفت بيماري و كاهش ديد بيمار  خواهد بود.

در چشم دائما مايع شفافي ترشح می گردد که به آن زلالیه می گویند و این مایع از محلي كه زاويه (محل تلاقي قرنيه با عنبيه) نامیده مي شود؛ خارج می گردد. اگر بدلیلی انسداد یا مانعی بر سر راه خروج این مایع در چشم ایجاد گردد و زلالیه نتواند براحتی از چشم خارج گردد؛ در اینصورت فشار  داخل چشم بالا می رود.

انواع بیماری آب سیاه:  

بطور کلی بیماری آب سیاه را به دو گونه زاویه باز و زاویه بسته تقسیم بندی می کنند. گلوكوم زاويه باز از آنجا به اين نام خوانده مي شود كه زاويه اي كه مايع از آن خارج مي شود "باز" است. با اين حال، به دلايل نا مشخص، تخلیه زلالیه به كندی صورت می گیرد. كندي حركت زلالیه سبب تجمع آن و بالا رفتن فشار داخل چشم مي شود. در گلوكوم زاويه بسته؛ بدليل تنگی شدید زاویه و یا مسدود شدن آن؛ مایع زلالیه نمي تواند از چشم خارج شود. در اين بيماران يك افزايش ناگهاني و بسیار بالا در فشار چشم ديده مي شود.  اين افزايش فشار مي تواند در مدت بسیار کوتاه سبب آسيب ديدن عصب بينايي و كاهش ديد شود.

گلوكوم زاويه باز در ابتدا علامت خاصي ندارد. ديد طبيعي بوده و هیچگونه درد و یا ناراحتی وجود ندارد. با ادامه يافتن بيماري، آرام آرام میدان بینایی بيمار محدود و محدودتر می شود؛ اما دید مرکزی تا مراحل نهایی بیماری حفظ می گردد. به همین جهت؛ بیمار نمی تواند در مراحل ابتدایی متوجه بیماریش گردد. در صورت عدم درمان؛ در مراحل انتهایی؛ بیمار ناگهان متوجه می شود كه ديد محیطی اش بشدت محدود شده است؛ درست مثل اينکه كه دارد از درون يك لوله تفنگ  به اطراف نگاه مي كند. با ادامه يافتن بيماري؛ باقيمانده ديد در مركز نیز از بین رفته و بيمار كور می شود.

بر عکس؛ گلوکوم با زاویه بسته معمولا بسیار پر سر و صداست و با علائم شدید درد چشم؛ تهوع؛ سردرد؛ قرمزي چشم؛ و تاري ديد که بصورت ناگهانی بروز می کند؛ خود را نشان می دهد که یک اورژانس است و بيمار بايد سريعاً درمان شود. در صورت عدم درمان، بيمار ممكن است در مدت بسار کوتاهی برای همیشه نابینا گردد.

نوع دیگر این بیماری می تواند در بدو تولد وجود داشته باشد و یا بتدریج در سنین پایین خود را نشان دهد که به آن آب سیاه مادرزادی می گویند. كودكان مبتلا معمولاً علائم واضحي نظير بزرگی قرنیه؛ خاکستری و کدر شدن رنگ قرنیه، حساسيت به نور، و اشكريزش شديد را دارند.

آب سیاه همچنین مي تواند بدنبال بعضی از جراحي های چشم مانند عمل آب مروارید مادرزادی؛ بدنبال آسيب هاي چشمي، بعضي تومورهاي چشمي، بدنبال التهاب داخل چشمی؛ بیماری دیابت؛ و یا مصرف بعضی از داروها (کورتون) بروز نماید.

تشخيص زودرس و به موقع بيماری آب سياه:

• اگر سن شما بالای چهل سال است حتما به چشم پزشک مراجعه و حداقل برای يکبار از ميزان فشارچشم خود اطلاع پيدا کنيد (آب سياه يعنی بالا بودن غير طبيعی فشار چشم). 

• بايد بدانيم بعضی از بيماريها نيز می تواند ريسک ابتلا به آب سياه را بيشتر کند. سردسته اين بيماريها، بيماری قند و بيماری فشار خون می باشد.

• در چشمهای با نزديک بينی  بالا نيز ريسک ابتلا  به بيماری آب سياه در آنها بيشتر می باشد.   

• اگر در افراد فاميل و نزديکان (نسبی) شما کسی را با بيماری آب سياه (بالا بودن فشار چشم) سراغ داريد در اولين فرصت سعی کنيد از وضعيت فشار چشمتان اطمينان پيدا کنيد. چرا که احتمال ابتلا به بيماری آب سياه در كسانيكه در خانواده شان سابقه اين بيماري وجود دارد، بيشتر است. اگر يکی از والدين يا خواهر و برادر شما آب سياه داشته باشد شانس گرفتاری چشم شما به اين بيماری  در حد ۲۰ در صد خواهد بود. 

• اگر به هر دليلی از داروی کورتون (خوراکی، تزريقی، استنشاقی، و ياقطره) استفاده می نماييد، در طول مدت درمان بايد از وضيعت فشار چشم خود اطلاع حاصل نماييد. چرا که مصرف هر نوع داروی کورتون دار بمدت حدودا بيش از يک هفته تا ده روز در بعضی از افراد می تواند سبب بالا رفتن فشار چشم و آسيب دائمی و غير قابل برگشت عصب بينايی چشم گردد.

• اگر قبلا تحت عمل آب مرواريد از نوع مادرزادی قرار گرفته ايد بهتر است که در هر ويزيت (حداقل سالی يک بار برای ساليان متوالی)، از چشم پزشکتان سراغ ميزان  فشار چشم خود را بگيريد. 

درمان:
هدف در درمان بیماری آب سیاه؛ پایین آوردن فشار داخل چشم  به کمک روش هاي مختلف مانند دارو درمانی؛ لیزر درمانی؛ جراحی؛ و یا ترکیبی از این روشها می باشد که بسته به نوع و شدت بیماری توسط پزشک معالج انتخاب می گردد. باید بدانیم که درمان آب سیاه هیچگاه افت دید و آسیب قبلی را نمی تواند جبران کند و در بهترین شرایط فقط می تواند از آسیب بیشتر پیشگیری نماید.