ساختمان چشم| آب مرواريد| آب سياه| ليزيک | دژنرسانس ماکولا| پرسش و پاسخ
اختلالات ديد رنگ | سردرد و چشم | بیماری قند و چشم | قوز قرنیه

قرنيه (Cornea) قسمت شفاف و شيشه مانند جلوی چشم ميباشد که مقطعي از يك كره يا يك جسم بيضوي منظم است که از وراي آن قسمت رنگي چشم يعنی عنبيه ديده می شود. در واقع رنگ چشم وابسته به عنبیه است که از فردی به فرد دیگر متفاوت می باشد و قرنیه کاملا شفاف است. نور پس از عبور از قرنیه و عدسی چشم به شبکیه می رسد تا در آنجا  تصویر تشکیل گردد و پس از فعل و انفعالاتی؛ اطلاعات این تصویر بصورت امواج الکتریکی-عصبی به مغز منتقل گردد و فعل بینایی کامل گردد. هر گونه اختلالی که در این مسیر بروز نماید سبب کاهش بینایی می شود. قرنیه اولین عنصر در این مسیر می باشد و وجود یک قرنیه شفاف و با شکل هندسی منظم؛ لازمه اصلی بینایی است.  

دراثر بعضی از بیماریها و عفونتهای چشم؛ تروما؛ سوختگیهای شیمیایی؛ و اعمال جراحی؛ قرنیه شفافیت خود را از دست می دهد و در سر راه عبور نور اختلال ایجاد می گردد. از این گروه می توان ازعفونتهای میکربی قرنیه؛ تبخال چشمی؛ تراخم؛ دیستروفی های قرنیه (نوعی بیماری ارثی که سبب کدورت قرنیه می گردد) ؛ و پارگی قرنیه ناشی از ضربه را نام برد.  در برخی دیگر از بیماریهای چشم و یا اعمال جراحی؛ قرنیه ممکن است شکل هندسی منظم خود را از دست بدهد و باز هم در انکسار طبیعی نور اختلال ایجاد می گردد. سردسته این گروه؛ بیماری قوز قرنیه (Keratoconus) می باشد.

در عمل پيوند قرنيه (Corneal Transplant)، قرنيه بيمار با يک قرنيه سالم از چشم انسانی ديگر که فوت کرده؛ تعويض می گردد. تهیه قرنیه توسط بانک چشم از افرادی که خود و یا بستگان آنها اجازه اهدای چشم پس ازمرگ را داده اند؛ صورت می گیرد. بانک چشم معمولا بافت را در ساعات اولیه پس از مرگ؛ از بدن جدا ساخته  و آن را برای انتقال به بیمارستان و یا کلینیک محل جراحی آماده می کند. در بانک چشم قبل از فرستادن بافت برای پیوند؛ یکسری آزمایشات انجام می گیرد تا از انتقال بیماریهایی مانند ایدزو هپاتیت جلوگیری گردد و همچنین از کیفیت بافت پیوندی اطمینان حاصل شود.

عمل پيوند قرنيه شايعترين و موفقترين پيوند اعضاء در بدن انسان محسوب می گردد. چرا که قرنیه فاقد رگهای خونی میباشد و بنابراین شانس پس زدن پیوند در مقایسه با اعضای دیگر در حداقل است. البته تيجه عمل پيوند قرنيه به بیماری اولیه وابسته است. برای مثال در افرادي كه به علت قوز قرنيه  پیوند شده اند  ميزان موفقيت عمل بسيار خوب و بالای 90 درصد است. در مواردي كه پيوند قرنيه در بیماریهایی مانند تراخم  انجام گرفته باشد یا فرد زمینه بیماریهای لبه پلک و یا اختلال لایه اشک را داشته باشد عمل  پیوند با مشکلات عدیده ای روبرو خواهد بود.

در هنگام عمل قسمت مرکزی قرنیه بیمار (7 تا 8 میلیمتر مرکز قرنیه) بصورت یک دایره بریده می شود و همین عمل روی قرنیه اهدایی نیز صورت می گیرد و سپس قرنیه اهدایی در محل قرنیه بیمار با کمک بخیه های بسیار ظریف دوخته می شود. تعداد بخيه ها بسته به نظر جراح و وضعيت چشم متفاوت و بين 16 تا 32 عدد متغير مي باشد. اگر در هنگام عمل پيوند قرنيه، بيماري آب مرواريد وجود داشته باشد، همزمان عمل اب مرواريد انجام شده و لنز داخل چشمي نيز جايگذاري مي گردد. عمل جراحی بصورت يک عمل سرپايي و تحت بیهوشی کامل و یا با  بی حسی موضعی انجام می شود و بیمار پس از عمل   می تواند بیمارستان را ترک کند.

 عمل پیوند قرنیه در مقایسه با دیگر اعمال جراحی چشم نیاز به مراقبت بیشتر و طولانی تری  دارد. چرا که 6 ماه تا یکسال طول می کشد تا پیوند استحکام کافی پیدا کند. در این مدت با برداشتن بعضی از بخیه ها؛ آستیگماتیسم ناشی از عمل پیوند باید کنترل گردد. باید مراقبت گردد که عفونت؛ خشکی چشم؛ و پس زدن پیوند سبب از بین رفتن شفافیت نسج پیوندی نگردد. چشم پیوندی باید در مقابل ضربه بخوبی حفاظت گردد چرا که استحکام چشم پیوند شده هیچگاه برابر با چشم سالم نخواهد شد. 

بطور طبیعی؛ برگشت دید بعد از پیوند نیز با تاخیر قابل توجه ای مواجه است. در ماههای اول پس از عمل؛ بعلت آستیگماتیسم زیادی که وجود دارد؛ بینایی کیفیت مناسبی نخواهد داشت. بتدریج در طی چندین ماه پس از عمل؛ با برداشتن تعدادی از بخیه ها یا همه آنها؛ آستیگماتیسم کاهش یافته و بینایی بهبود می یابد. باید دانست که حتی در اکثر پیوندهای موفق؛ هیچگاه آستیگماتیسم و شماره چشم بطور کامل اصلاح نمی گردد که فرد بی نیاز از عینک باشد. اما در اکثریت آنها شماره چشم و آستیگماتیسم در حدی خواهد بود که بیمار بتواند با عینک های معمولی  بینایی قابل قبولی داشته باشد. در مواردی هم  بعد ازعمل ممکن است آستیگماتیسم هیچگاه  در حد قابل قبول کاهش نیابد که در این صورت بیمار برای بهبود دید مجبور به استفاده از عینکهای با شماره بالا یا لنز تماسی خواهد بود.  حتی در مواردی برای پایین آوردن شماره آستیگماتیسم بعد از عمل پيوند؛ نیاز به اعمال جراحی اضافی مانند برش قرنیه؛ لیزیک؛ و لازک مي باشد.    

البته استفاده از عمل جراحی لیزیک، لازک، و یا پی آر کی در کسانیکه تحت عمل پیوند قرنیه قرار گرفته اند و بعد از عمل نزدیک بینی، آستیگماتیسم، و یا دوربینی قابل توجه ای دارند، می تواند بسیار کمک کننده باشد.  تاکنون بیشتر عمل جراحی لیزیک بعد از پیوند قرنیه توصیه می شد. اما اخیرا اعمال جراحی سطحی مانند لازک و پی ار کی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است و نتایج این عملهای جراحی  نیز بعد از پیوند قرنیه بهتراز نتایج عمل لیزیک می باشد.  

پیوند قرنیه نیز مانند همه اعمال جراحی می تواند عوارض ریز و درشتی را به همراه داشته باشد. ازمهمترین عوارض عمل جراحی پیوند قرنیه  می توان از عفونت؛ پس زدن پیوند؛ نگرفتن پیوند؛ آستیگماتیسم های بالا؛ و نیاز به اعمال جراحی تکمیلی؛ نام برد.  

پرسش و پاسخ در مورد پيوند قرنیه  

پرسش: من به علت قوز قرنيه شديد كانديد پيوند قرنيه شده ام .يكي از همكاران شما به من گفت كه من را پيوند ورقه اي مي كند. آيا اين كه مي گويند پيوند ورقه اي بهترين نوع پيوند است درست است؟ لطفا محاسن و معايب آن را بگوييد؟

پاسخ: پيوند قرنيه  لايه ای (يا ورقه ای) و پيوند تمام ضخامت قرنيه، هردو روشهای قابل قبول در درمان قوز قرنيه و يا ديگر بيماريهاي قرنيه می باشند. اينکه کدام برای شما بهتر است بستگي به وضعيت چشم شما، وجود يا عدم وجود سابقه بعضی از بيماريهای چشم مانند خشکي چشم و بيماريهاي پلک و غيره، ضخامت قرنيه و سالم و يا ناسالم  بودن لايه پشتی قرنيه، و همچنين نوع فعاليت های جسمی شما بعد از عمل دارد.  حسن پیوند لایه ای در این است که به مراقبت کمتری پس از عمل نیاز دارد و همچنین شانس پس زدن پیوند کمتر می شود. کیفیت دید پس از پیوند لایه ای ممکن است بخوبی پیوند تمام ضخامت نباشد.

پرسش: من به علت قوز قرنيه پيوند قرنيه انجام داده ام. پيوند من تمام ضخامت است. حدودا بخيه ها چند وقت بعد از عمل كشيده مي شود؟ اين كه گفته ايد شانس مو فثيت 95 درصد است شامل رد پيوند هم مي شود؟ و ديگر اينكه آيا بعد از كشيدن بخيه ها گرفتن روزه ضرري ندارد؟

پاسخ: زمان برداشتن بخيه بعد از پيوند قرنيه بستگی به عوامل متعددی منجمله به نوع و تعداد بخيه استفاده شده، مدت زمان سپری شده پس از عمل، سن و نوع فعاليت شما، و مهمتر از همه به ميزان آستيگماتيسم پس از عمل دارد. بطور معمول از حدود سه ماه پس از عمل می شود در مورد برداشتن تعدادی از بخيه ها بسته به شدت و ميزان آستيگماتيسم تصميم گيری نمود. در مواردی  ممکن است تعدادی از بخيه ها را تا مدت نامعلومی نگه داشت. از طرف ديگر اگر بخيه شل شود بايد بلافاصله آن را از چشم خارج نمود.

کلا شانس موفقيت پيوند قرنيه در درمان قوز قرنيه بسيار بالا و حدود ۹۵ درصد می باشد که اين احتمال با احتساب همه عوارض و منجمله رد پيوند نيز می شود.

بطور کلی عمل پيوند قرنيه منافاتی با روزه گرفتن ندارد و شما در هر مرحله ای پس از پيوند قرنيه می توانيد روزه بگيريد.  

پرسش: من  كانديد پيوند قرنيه شده ام. آیا می توان عمل پیوند را با بی حسی موضعی انجام داد؟

 پاسخ: عمل پيوند قرنيه می تواند هم با بی حسی موضعی و هم با بيهوشی عمومی انجام گيرد. انتخاب نحوه بيهوشی عمدتا بستگی به شرايط  و سلامت جسمی بيمار  و همچنين آمادگی  روحی وی دارد. طبعا برای بيماری که بيهوشی عمومی می تواند سلامت و حيات وی را تهديد کند انتخاب اول بی حسی مو ضعی خواهد بود. اما در مورد فردی که احتمال عدم همکاری وی در هنگام عمل می رود، مانند افراد کم سن و سال و يا افرادی که از لحاظ روحی روانی آمادگی لازم را نداشته باشند، بيهوشی عمومی انتخاب اول است.  اگر شرايط  بيمار  برای هر دوی اين روشها منعی نداشته باشد انتخاب روش بيهوشی عمدتا  تابعی است از نوع و نحوه عمل جراحی چشم. برای مثال عملهای آب مرواريد عمدتا با بی حسی موضعی و يا با قطره انجام می گيرد. عملهای شبکيه چشم بعلت اينکه غالبا طولانی مدت هستند، با بيهوشی عمومی انجام می شود. در ايران  عمل پيوند قرنيه عمدتا تحت  بيهوشی عمومی صورت می گيرد.  

پرسش: چشمم قوز قرنیه داشت و پیوند شد. اما بعد از پیوند هنوز شماره چشمم۵ /۷- استیگمات است و نمی توانم خوب ببینم. آیا می توانم عمل لیزیک را انجام دهم؟

پاسخ: بعد از عمل پيوند قرنيه، انجام عمل ليزيک و يا ديگر اعمال ليزری سطحی مانند لازک و پی ار کی، امکانپذير است. برای پاسخ قطعی، ابتدا چشم شما بايد مورد معاينه قرار گيرد تا مطمئن شويم که منعی برای اينگونه اعمال جراحی نباشد. ناگفته نماند که تاکنون بیشتر عمل جراحی لیزیک بعد از پیوند قرنیه توصیه می شد. اما اخیرا اعمال جراحی سطحی مانند لازک و پی ار کی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است و نتایج این عملهای جراحی توسط ديگران و منجمله نتايج شخصی  نشان داده که  اعمال جراحی سطحی بعد از پیوند قرنیه، هم به سهولت بيشتری قابل انجام است و هم نتايج بهتر و ماندگارتری  از نتایج عمل لیزیک می دهد.